شکستگی لگن آسیبی است که در استخوان‌های اطراف لگن رخ می‌دهد و می‌تواند درد و دشواری در ایستادن و راه‌رفتن ایجاد کند. این شکستگی گاهی پس از تصادف یا سقوط از ارتفاع و گاهی در افراد مسن، با یک زمین‌خوردن ساده ، پوکی استخوان اتفاق می‌افتد. در این مقاله با علائم، روش‌های تشخیص و درمان شکستگی لگن آشنا می‌شوید.
دردی که بعد از زمین‌خوردن یا فعالیت معمولی در لگن، کشالهٔ ران یا پایین کمر شروع می‌شود و حرکت را دشوار می‌کند، نیاز به بررسی پزشکی دارد؛ به‌ویژه در سالمندان و افرادی که پوکی استخوان دارند. در این مقاله توضیح می‌دهیم شکستگی لگن چیست، چه تفاوتی با شکستگی هیپ دارد؟ و پزشک چگونه آن را تشخیص و درمان می‌کند.
شکستگی لگن ناشی از پوکی استخوان
شکستگی لگن به شکستگی گفته می‌شود که در استخوان ضعیف‌شده لگن بر اثر ضربه کم یا فشارهای معمول زندگی روزمره ایجاد می‌شود. ممکن است علت آن زمین‌خوردن از ارتفاع ایستاده باشد، اما گاهی شکستگی بدون یک ضربه مشخص و پس از فشارهای تکراری هم رخ می‌دهد.
حلقه لگن از بخش قدامی و خلفی تشکیل شده است. استخوان‌های شرمگاهی در جلوی لگن و استخوان خاجی در پشت آن قرار دارند. شکستگی ممکن است فقط بخش جلویی را درگیر کند یا بخش پشتی را هم شامل شود. اهمیت این تفاوت در آن است که شکستگی‌های بخش پشتی ممکن است در عکس ساده به‌خوبی دیده نشوند .اگر شکستگی بخش پشتی لگن را هم درگیر کند، ممکن است ایستادن و راه‌رفتن دشوارتر شود.
روش درمان شکستگی لگن به چه عواملی بستگی دارد؟
درمان برای همه یکسان نیست و به محل و پایداری شکستگی، میزان جابه‌جایی، شدت درد، توانایی حرکت و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. هدف درمان، کنترل درد، حفظ ایمنی بیمار و فراهم‌کردن امکان بازگشت تدریجی به حرکت است.
درمان غیرجراحی
بسیاری از شکستگی‌هایی که لگن را ناپایدار نمی‌کنند یا استخوان در آن‌ها زیاد جابه‌جا نشده، بدون جراحی درمان می‌شوند. این درمان ممکن است شامل کنترل درد، کمک به حرکت، فیزیوتراپی و پیگیری پزشکی باشد. ممکن است تا کم‌شدن درد به استراحت نیاز باشد. پزشک می‌گوید چه زمانی و چقدر می‌توانید روی پای آسیب‌دیده بایستید و راه بروید.
اگر درد باقی بماند، شکستگی جابه‌جا شود یا فرد نتواند فعالیت‌های ضروری را انجام دهد، پزشک ممکن است برنامه درمان را تغییر دهد.
جراحی
در شکستگی‌های ناپایدارتر، شکستگی‌های همراه با جابه‌جایی یا مواردی که درد شدید و ماندگار مانع حرکت می‌شود، جراحی ممکن است بررسی شود. تصمیم‌گیری به شکل و محل شکستگی و وضعیت بیمار بستگی دارد. هدف معمولاً پایدارکردن لگن و کمک به کاهش درد و بازگشت به حرکت است؛ یک روش جراحی مشخص برای همه بیماران مناسب نیست. تعویض مفصل لگن ممکن است برای بعضی شکستگی‌های قسمت بالایی استخوان ران لازم شود.
تفاوت شکستگی لگن با شکستگی هیپ چیست؟
شکستگی هیپ معمولاً در قسمت بالایی استخوان ران، نزدیک مفصل ران، رخ می‌دهد. یکی از انواع آن شکستگی در بخش باریک استخوان درست زیر مفصل است که پزشکان به آن «شکستگی گردن استخوان ران» می‌گویند.. در مقابل، شکستگی حلقه لگنی در استخوان‌های لگن یا استخوان خاجی رخ می‌دهد.
این دو آسیب ممکن است درد مشابهی در کشاله ران یا اطراف مفصل ران ایجاد کنند، اما محل شکستگی و روش درمانشان یکسان نیست. بنابراین تشخیص باید بر اساس معاینه و تصویربرداری انجام شود. این مقاله بیشتر دربارهٔ شکستگی‌های شکنندگی حلقه لگن است.
چرا پوکی استخوان خطر شکستگی لگن را افزایش می‌دهد؟
پوکی استخوان استخوان‌ها را ضعیف می‌کند و احتمال شکستگی را بالا می‌برد. برای بررسی تراکم استخوان، آزمایشی انجام می‌شود که نتیجه‌اش با «نمرهٔ T» گزارش می‌شود. نمرهٔ ۲٫۵- یا پایین‌تر معمولاً نشان‌دهندهٔ پوکی استخوان است. با این حال، پزشک خطر شکستگی را فقط بر اساس این نمره نمی‌سنجد؛ سن، شکستگی‌های قبلی، بعضی بیماری‌ها و داروهای مصرفی هم در ارزیابی نقش دارند.
علائم شکستگی لگن
شایع‌ترین علامت، درد در لگن، کشاله ران، باسن یا پایین کمر است. درد ممکن است هنگام ایستادن، راه‌رفتن، چرخیدن در تخت یا تحمل وزن بیشتر شود. بعضی افراد پس از زمین‌خوردن متوجه آسیب می‌شوند؛ در برخی دیگر درد به تدریج و پس از فعالیت‌های روزمره شروع می‌شود.
علائم احتمالی شکستگی لگن عبارت‌اند از:
- درد لگن یا کشاله ران که با حرکت شدیدتر می‌شود
- دشواری در ایستادن یا راه رفتن
- درد در باسن یا پایین کمر
- کاهش توانایی انجام کارهای معمول
- حساسیت یا درد هنگام حرکت‌دادن پا
این علائم به‌تنهایی وجود یا محل شکستگی را ثابت نمی‌کنند. درد مشابه ممکن است علت‌های دیگری هم داشته باشد، بنابراین ارزیابی پزشکی لازم است.
چه زمانی باید برای ارزیابی فوری مراجعه کرد؟
اگر پس از زمین‌خوردن یا حتی یک حرکت معمولی، درد شدید لگن یا کشاله ران دارید و نمی‌توانید بایستید یا وزن خود را روی پا بیندازید، سریعاً به مرکز درمانی مراجعه کنید. همچنین پس از زمین‌خوردن در سالمندان یا افراد مبتلا به پوکی استخوان، درد ماندگار را نباید صرفاً به کوفتگی نسبت داد.
گاهی عکس ساده شکستگی را نشان نمی‌دهد، اما پزشک هنوز به آن مشکوک است. در این حالت، ممکن است تصویربرداری دقیق‌تری لازم باشد. اگر احتمال شکستگی هیپ مطرح باشد، معمولاً MRI انجام می‌شود. اگر MRI تا ۲۴ ساعت در دسترس نباشد یا برای بیمار مناسب نباشد، ممکن است از سی‌تی‌اسکن استفاده کنند.
شکستگی لگن چگونه تشخیص داده می‌شود؟
پزشک درباره زمان شروع درد، زمین‌خوردن یا ضربه، سابقه پوکی استخوان و توانایی راه‌رفتن سؤال می‌کند و سپس معاینه انجام می‌دهد. نوع تصویربرداری به محل احتمالی آسیب و وضعیت بیمار بستگی دارد.
معمولاً بررسی با عکس ساده شروع می‌شود اما عکس ساده ممکن است شکستگی‌های بخش پشتی لگن یا شکستگی‌های بدون جابه‌جایی را نشان ندهد. اگر احتمال شکستگی باقی بماند، پزشک ممکن است CT درخواست کند. در مواردی که عکس و CT علت درد را مشخص نکنند اما شک بالینی همچنان وجود داشته باشد، MRI هم می‌تواند کمک‌کننده باشد.
بهبودی پس از شکستگی لگن چقدر طول می‌کشد؟
مدت بهبودی در افراد مختلف فرق می‌کند و به نوع شکستگی، سلامت عمومی، شدت پوکی استخوان و امکان تحرک بستگی دارد. درد و محدودیت حرکت ممکن است مدتی ادامه پیدا کند؛ پزشک با پیگیری وضعیت و تصویربرداری در صورت نیاز، روند بهبود و پایداری شکستگی را ارزیابی می‌کند.
بی‌حرکتی طولانی می‌تواند به ضعف عضلات و دشوارترشدن بازگشت به فعالیت‌های روزانه منجر شود. به همین دلیل، وقتی درد و وضعیت شکستگی اجازه دهد، تیم درمان ممکن است حرکت تدریجی و فیزیوتراپی را توصیه کند. برای راه رفتن یا ایستادن با پزشک یا فیزیوتراپیست هماهنگ باشید.
مراقبت های بعد از شکستگی لگن
اگر شکستگی با ضربه‌ای خفیف رخ داده باشد، پزشک ممکن است پوکی استخوان و عواملی را که احتمال زمین‌خوردن را بیشتر می‌کنند بررسی کند. پزشک ممکن است بر اساس سن، سابقه شکستگی، تراکم استخوان و عوامل دیگر، ارزیابی و درمان پوکی استخوان را پیشنهاد کند.
برنامه پیشگیری ممکن است شامل درمان دارویی مناسب برای فرد، بررسی خطر افتادن، تمرین‌های بهبود تعادل و قدرت عضلات، و رسیدگی به عوامل محیطی خطرزا در خانه باشد. انتخاب دارو و مدت مصرف آن به شرایط فرد بستگی دارد و باید با پزشک انجام شود.
پرسش‌های متداول
آیا شکستگی لگن ناشی از پوکی استخوان همیشه بعد از زمین‌خوردن رخ می‌دهد؟
خیر. زمین‌خوردن از ارتفاع ایستاده یکی از علت‌های رایج است، اما شکستگی ممکن است پس از فشارهای تکراری یا فعالیت‌های روزمره هم ایجاد شود.
اگر عکس ساده طبیعی باشد، شکستگی منتفی است؟
نه همیشه. بعضی شکستگی‌های لگن، به‌ویژه در بخش پشتی یا بدون جابه‌جایی، ممکن است در عکس ساده دیده نشوند. اگر درد و معاینه همچنان نگران‌کننده باشد، پزشک ممکن است CT یا MRI درخواست کند.
آیا همهٔ شکستگی‌های لگن نیاز به جراحی دارند؟
خیر. برخی شکستگی‌های پایدار با درمان غیرجراحی و پیگیری مدیریت می‌شوند. جراحی برای بعضی الگوهای ناپایدار یا زمانی که درد و محدودیت عملکرد ادامه دارد بررسی می‌شود. تصمیم نهایی به ارزیابی پزشک و تصاویر بستگی دارد.
شکستگی لگن و شکستگی هیپ یکی هستند؟
خیر. شکستگی هیپ معمولاً در بخش بالایی استخوان ران نزدیک مفصل رخ می‌دهد؛ شکستگی حلقهٔ لگنی در استخوان‌های لگن یا استخوان خاجی است. ممکن است علائمشان شبیه باشد، اما تشخیص و درمان باید برای هرکدام جداگانه تعیین شود.
جمع‌بندی
پوکی استخوان می‌تواند باعث شود ضربه خفیف یا فشارهای معمول به شکستگی لگن منجر شود. درد لگن، کشالهٔ ران یا پایین کمر که حرکت را دشوار می‌کند، به‌ویژه پس از زمین‌خوردن، نیاز به ارزیابی دارد. عکس ساده همیشه برای تشخیص کافی نیست و گاهی CT یا MRI لازم می‌شود. درمان بر اساس پایداری شکستگی و وضعیت بیمار انتخاب می‌شود و ممکن است از روش های غیرجراحی یا جراحی استفاده شود. پس از شکستگی نیز بررسی سلامت استخوان و خطر افتادن برای کاهش احتمال آسیب بعدی اهمیت دارد.
