آمادگی قبل از عمل تعویض مفصل زانو فقط به ناشتا بودن در شب قبل از جراحی محدود نمیشود. بهتر است از چند هفته قبل وضعیت عمومی بدن، بیماریهای زمینهای، داروهای مصرفی، تغذیه، شرایط خانه و برنامه روزهای بعد از جراحی بررسی شوند.
اگر بخواهیم مهمترین اقدامات قبل از عمل را خلاصه کنیم، باید به این موارد توجه داشته باشید:
- آزمایشها و بررسیهای تجویز شده را انجام دهید.
- تمام بیماریها و داروهای مصرفی را به پزشک اطلاع دهید.
- مصرف هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
- در صورت مصرف سیگار یا نیکوتین، هرچه زودتر درباره ترک آن اقدام کنید.
- هرگونه تب، عفونت یا بیماری جدید را به پزشک اطلاع دهید.
- خانه را برای دوران بعد از جراحی آماده کنید.
- شب و صبح عمل، دستور ناشتا بودن و مصرف داروها را دقیقاً رعایت کنید.
شرایط همه بیماران یکسان نیست؛ بنابراین دستور جراح، متخصص بیهوشی و بیمارستان درباره داروها، ناشتا بودن، آزمایشها و زمان مراجعه همیشه بر توصیههای عمومی اولویت دارد.
چکلیست آمادگی قبل از عمل تعویض مفصل زانو
| زمان | اقدامات مهم |
| چند هفته قبل | انجام آزمایشها و بررسیهای تجویز شده |
| چند هفته قبل | اطلاع دادن بیماریهای زمینهای به پزشک |
| چند هفته قبل | ارائه فهرست داروها، مکملها و ویتامینها |
| هرچه زودتر | اقدام برای کاهش یا ترک سیگار و نیکوتین |
| چند هفته قبل | داشتن تغذیه متعادل |
| قبل از عمل | انجام تمرینات مورد تأیید پزشک یا فیزیوتراپیست |
| قبل از عمل | آماده کردن خانه و مسیر رفتوآمد |
| قبل از عمل | هماهنگی با همراه برای روزهای بعد از جراحی |
| روزهای نزدیک عمل | اطلاع دادن تب، عفونت یا بیماری جدید به پزشک |
| روزهای نزدیک عمل | خودداری از اصلاح محل جراحی با تیغ |
| شب قبل | آماده کردن مدارک و وسایل بیمارستان |
| شب قبل | رعایت دستور غذا و مایعات |
| صبح عمل | مصرف داروها فقط طبق دستور پزشک |
| صبح عمل | مراجعه در زمان تعیینشده به بیمارستان |
چند هفته قبل از عمل تعویض مفصل زانو چه کار کنیم؟
بهتر است آمادگی برای تعویض مفصل زانو را به چند روز آخر موکول نکنید. چند هفته قبل از جراحی فرصت مناسبی است تا وضعیت سلامت عمومی بررسی شود و در صورت وجود مشکل، پزشک تعویض مفصل زانو فرصت کافی برای بررسی آن داشته باشد.
آزمایشها و معاینات قبل از عمل را انجام دهید
جراح ممکن است بر اساس سن، سابقه پزشکی و شرایط جسمی شما آزمایشها و بررسیهای مختلفی درخواست کند. این بررسیها ممکن است شامل آزمایش خون، نوار قلب، تصویربرداری یا سایر ارزیابیهای پزشکی باشند.
هدف از این بررسیها این است که تیم درمان اطلاعات دقیقتری درباره شرایط عمومی بدن شما پیش از جراحی داشته باشد و در صورت وجود مشکل، اقدامات لازم انجام شود.
اگر در جراحیها یا بیهوشیهای قبلی دچار مشکلاتی مانند: حساسیت دارویی، حالت تهوع شدید، افت فشار یا مشکلات تنفسی شدهاید، حتماً این موضوع را به جراح و متخصص بیهوشی اطلاع دهید.
بیماریهای زمینهای خود را به پزشک اطلاع دهید
اگر به بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماری قلبی، کمخونی، بیماری کلیوی یا سایر بیماریهای مزمن مبتلا هستید، پزشک باید از وضعیت شما اطلاع داشته باشد. در بعضی بیماران ممکن است قبل از جراحی مراجعه به متخصص قلب، داخلی یا پزشک دیگری لازم باشد.
برای مثال، اگر دیابت دارید، پزشک ممکن است وضعیت قند خون شما را بررسی کند؛ زیرا کنترل نامناسب قند خون میتواند احتمال عفونت و مشکلات مربوط به ترمیم زخم را افزایش دهد.
بنابراین صرفاً داشتن یک بیماری زمینهای به معنی ممنوع بودن جراحی نیست؛ مهم این است که شرایط بیمار پیش از عمل بررسی و تا حد امکان کنترل شود.
داروهای مصرفی خود را به پزشک بگویید
یکی از مهمترین مراحل آمادگی قبل از عمل تعویض مفصل زانو، مشخص کردن داروهای مصرفی است. بهتر است فهرستی از تمام مواردی که مصرف میکنید تهیه کنید، از جمله داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای رقیقکننده خون، داروهای دیابت، مسکنها، مکملهای غذایی، ویتامینها و داروهای گیاهی. پزشک یا متخصص بیهوشی ممکن است برای بعضی داروها زمان یا مقدار مصرف را تغییر دهد.
هیچ دارویی را قبل از جراحی بهصورت خودسرانه قطع نکنید. حتی داروهای رقیقکننده خون که ممکن است در بعضی بیماران نیاز به توقف موقت داشته باشند، باید فقط طبق دستور پزشک قطع شوند.
چند روز قبل از عمل باید داروها را قطع کرد؟
برای این سؤال نمیتوان یک عدد ثابت برای همه داروها و همه بیماران تعیین کرد. زمان تغییر یا قطع دارو به نوع دارو، علت مصرف و شرایط بیمار بستگی دارد.
به همین دلیل، چند روز قبل از جراحی از پزشک یا متخصص بیهوشی بپرسید کدام دارو را تا روز عمل ادامه دهید و کدام دارو نیاز به تغییر دارد.
سیگار و نیکوتین را هرچه زودتر کنار بگذارید
اگر سیگار، قلیان یا سایر محصولات حاوی نیکوتین مصرف میکنید، بهتر است هرچه زودتر درباره کاهش یا ترک مصرف آن با پزشک صحبت کنید. مصرف دخانیات میتواند خونرسانی به بافتها را کاهش دهد و روند ترمیم زخم را دشوارتر کند. همچنین ممکن است احتمال بعضی عوارض بعد از جراحی افزایش پیدا کند.
برای ترک سیگار نمیتوان یک زمان یکسان برای همه افراد تعیین کرد، اما هرچه زودتر برای قطع مصرف اقدام شود، بدن فرصت بیشتری برای آماده شدن خواهد داشت. اگر ترک نیکوتین برای شما دشوار است، درباره روش مناسب ترک با پزشک مشورت کنید.
تغذیه قبل از عمل تعویض مفصل زانو
در هفتههای قبل از جراحی بهتر است رژیم غذایی متعادل داشته باشید و مواد غذایی حاوی پروتئین، میوه، سبزیجات و سایر مواد مغذی را در برنامه غذایی خود قرار دهید. هدف این نیست که قبل از جراحی رژیم سختی بگیرید، بلکه بهتر است بدن در شرایط مناسبی برای جراحی و دوران نقاهت قرار داشته باشد.
اگر دچار کمخونی، کاهش وزن شدید، سوءتغذیه یا اضافه وزن قابلتوجه هستید، پزشک ممکن است توصیههای غذایی خاصی برای شما داشته باشد. از شروع رژیمهای بسیار سخت یا کاهش وزن سریع در روزها و هفتههای نزدیک به جراحی بدون مشورت پزشک خودداری کنید.
آیا قبل از تعویض مفصل زانو ورزش کنیم؟
اگر پزشک یا فیزیوتراپیست اجازه دهد، انجام برخی تمرینات قبل از عمل میتواند به آمادهتر شدن عضلات برای دوران پس از جراحی کمک کند. تمرینات مناسب معمولاً با هدف تقویت عضلات پا یا بالاتنه و آماده شدن برای استفاده از وسایل کمکی انجام میشوند.
برای مثال، اگر قرار است بعد از عمل از واکر یا عصا استفاده کنید، یادگیری روش صحیح استفاده از آنها قبل از جراحی میتواند مفید باشد. نوع و شدت تمرین برای همه افراد یکسان نیست. اگر هنگام ورزش درد شدید یا علامت غیرعادی ایجاد شد، تمرین را بدون مشورت پزشک ادامه ندهید.
در صورت تب یا عفونت قبل از عمل چه کنیم؟
اگر در روزها یا هفتههای نزدیک جراحی دچار هرکدام از موارد زیر شدید، بهتر است با جراح یا بیمارستان تماس بگیرید:
- تب
- عفونت جدید
- زخم یا التهاب پوستی بهویژه در اطراف زانو
- عفونت ادراری
- سرفه شدید
- بیماری جدید
- سرماخوردگی همراه با علائم قابل توجه
وجود بعضی عفونتها ممکن است نیاز به بررسی یا درمان قبل از جراحی داشته باشد. اگر چند روز قبل از عمل سرما خوردید، خودتان درباره انجام یا لغو جراحی تصمیم نگیرید؛ ابتدا موضوع را با جراح یا بیمارستان در میان بگذارید.
آیا قبل از تعویض مفصل باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
همه بیماران لزوماً فقط به دلیل انجام تعویض مفصل نیاز به اقدام دندانپزشکی ندارند؛ اما اگر دنداندرد، آبسه، عفونت لثه یا عفونت فعال دندانی دارید، حتماً آن را به پزشک اطلاع دهید. عفونتهای فعال باید قبل از جراحی بررسی شوند و در صورت نیاز درمان شوند.
اگر قصد انجام درمان دندانپزشکی مهم مانند کشیدن دندان یا درمان یک عفونت را دارید، بهتر است زمان انجام آن را با پزشک خود هماهنگ کنید.
درباره مصرف الکل و بعضی داروها صادقانه با پزشک صحبت کنید
اگر الکل، داروهای آرامبخش، داروهای مخدر یا مواد دیگری مصرف میکنید، این موضوع را به متخصص بیهوشی اطلاع دهید. این موارد ممکن است بر داروهای بیهوشی، کنترل درد و مراقبتهای بعد از عمل تأثیر بگذارند. اطلاعات دقیق به تیم درمان کمک میکند برنامه مناسبتری برای جراحی شما تنظیم کند.
قبل از جراحی خانه را آماده کنید
یکی از کارهایی که بهتر است پیش از بستری شدن انجام دهید، آماده کردن خانه برای روزهای ابتدایی بعد از تعویض مفصل زانو است. ممکن است در روزهای نخست حرکت کردن برای شما دشوارتر باشد و برای راه رفتن از واکر یا وسیله کمکی دیگری استفاده کنید. برای کاهش خطر زمین خوردن اقدامات زیر را انجام دهید:
- فرشها و قالیچههای کوچک و لغزنده را از مسیر بردارید.
- سیمهای برق و وسایل اضافی را از مسیر رفتوآمد جمع کنید.
- وسایلی را که زیاد استفاده میکنید در محلی قابل دسترس قرار دهید.
- مسیر حرکت واکر یا سایر وسایل کمکی را باز بگذارید.
- حمام و سرویس بهداشتی را آماده کنید
بسته به شرایط بیمار، وسایلی مانند دستگیره ایمنی، صندلی حمام، زیرپایی ضدلغزش یا توالت فرنگی مرتفع ممکن است مفید باشند. لازم نیست همه افراد تمام این وسایل را تهیه کنند. بهتر است درباره وسایل مورد نیاز خود از پزشک یا فیزیوتراپیست سؤال کنید.
اگر اتاق خواب در طبقه بالاست و بالا رفتن از پلهها برای شما دشوار خواهد بود، میتوانید برای روزهای ابتدایی فضای مناسبی در طبقه پایین آماده کنید.
برای روزهای اول بعد از عمل یک همراه هماهنگ کنید
اگر تنها زندگی میکنید، بهتر است از قبل با یکی از اعضای خانواده یا دوستان هماهنگ کنید تا در روزهای ابتدایی در دسترس باشد. ممکن است برای خرید، تهیه غذا، حمام کردن یا بعضی کارهای روزمره به کمک نیاز داشته باشید.
همچنین قبل از جراحی مشخص کنید چه کسی پس از ترخیص شما را از بیمارستان به خانه میرساند. آماده کردن مقداری غذای مناسب از قبل نیز میتواند کار شما را در روزهای ابتدایی سادهتر کند.
شب قبل از عمل تعویض مفصل زانو
شب قبل از جراحی بهتر است وسایل و مدارک مورد نیاز را آماده کنید تا صبح روز عمل با عجله و استرس کمتری مواجه شوید. اگر بیمارستان توصیه کرده است قبل از مراجعه حمام کنید یا از شوینده خاصی استفاده کنید، همان دستور را اجرا کنید. مدارکی که بهتر است در صورت نیاز آماده داشته باشید عبارتاند از:
- کارت شناسایی
- مدارک بیمه
- آزمایشهای پزشکی
- تصاویر رادیولوژی یا MRI در صورت درخواست
- فهرست داروهای مصرفی
- فهرست حساسیتهای دارویی
- اطلاعات تماس یکی از اعضای خانواده
اگر بیمارستان وسایل شخصی خاصی از شما خواسته است، آنها را نیز از شب قبل آماده کنید.
ناشتا بودن قبل از عمل تعویض مفصل زانو
یکی از مهمترین نکات شب قبل و صبح جراحی، رعایت دستور ناشتا بودن است. مدت ناشتا بودن برای همه افراد یکسان نیست و ممکن است بر اساس نوع غذا، شرایط بیمار، داروهای مصرفی و برنامه بیهوشی متفاوت باشد.
معمولاً در دستورهای بیهوشی میان غذای جامد و مایعات شفاف تفاوت وجود دارد. مایعات شفاف میتوانند شامل مواردی مانند آب، چای بدون شیر، قهوه سیاه بدون شیر یا آبمیوه بدون پالپ باشند؛ با این حال این موضوع به معنی مجاز بودن مصرف آنها برای همه بیماران تا یک ساعت مشخص نیست.
زمان آخرین خوردن و آشامیدن را دقیقاً از دستور بیمارستان یا متخصص بیهوشی دنبال کنید. اگر درباره خوردن آب یا مصرف غذا شک دارید، پیش از خوردن یا نوشیدن با بیمارستان تماس بگیرید.
صبح روز عمل تعویض مفصل زانو
صبح جراحی داروهای خود را فقط طبق دستور پزشک یا متخصص بیهوشی مصرف کنید. اگر گفته شده است داروی خاصی را با مقدار کمی آب بخورید، همان دستور را رعایت کنید. بهتر است لباس راحت و گشاد بپوشید و طلا، زیورآلات و وسایل قیمتی را در خانه بگذارید.
مدارک پزشکی، فهرست داروها، تصاویر پزشکی در صورت درخواست و سایر وسایلی را که بیمارستان اعلام کرده همراه خود داشته باشید. در زمان اعلامشده در بیمارستان حاضر شوید و اگر از شب قبل یا صبح جراحی اتفاق جدیدی مانند تب یا بیماری ایجاد شده است، آن را به تیم درمان اطلاع دهید.
سوالات متداول درباره آمادگی قبل از تعویض مفصل زانو
چند هفته قبل از تعویض مفصل زانو باید آماده شویم؟
بهتر است آمادگی برای جراحی از چند هفته قبل شروع شود تا فرصت کافی برای انجام آزمایشها، بررسی بیماریهای زمینهای، داروها و آمادهسازی خانه وجود داشته باشد.
قبل از تعویض مفصل زانو چه بخوریم؟
در هفتههای قبل از جراحی بهتر است رژیم غذایی متعادل حاوی پروتئین، میوه، سبزیجات و مواد مغذی داشته باشید. در ساعات نزدیک جراحی، دستور ناشتا بودن بیمارستان را رعایت کنید.
آیا داروهای رقیقکننده خون باید قطع شوند؟
ممکن است بعضی بیماران به تغییر یا توقف موقت این داروها نیاز داشته باشند، اما زمان آن باید توسط پزشک تعیین شود. داروهای رقیقکننده خون را خودسرانه قطع نکنید.
اگر چند روز قبل از عمل سرما بخوریم چه کنیم؟
در صورت ابتلا به سرماخوردگی، تب، سرفه شدید یا بیماری جدید با جراح یا بیمارستان تماس بگیرید و اجازه دهید تیم درمان درباره انجام جراحی تصمیم بگیرد.
آیا صبح روز عمل میتوان آب خورد؟
این موضوع به دستور بیمارستان و متخصص بیهوشی بستگی دارد. بر اساس توصیه عمومی درباره نوشیدن آب تصمیم نگیرید و دقیقاً همان دستور دادهشده به خودتان را رعایت کنید.
قبل از تعویض مفصل زانو چه وسایلی با خود به بیمارستان ببریم؟
کارت شناسایی، مدارک بیمه، آزمایشها، تصاویر پزشکی در صورت درخواست، فهرست داروهای مصرفی و فهرست حساسیتهای دارویی از مهمترین موارد هستند. سایر وسایل را بر اساس دستور بیمارستان همراه ببرید.
برای بعد از عمل چه وسایلی در خانه لازم است؟
بسته به شرایط بیمار ممکن است واکر، دستگیره حمام، صندلی حمام یا توالت فرنگی مرتفع مفید باشد. بهتر است پیش از خرید تجهیزات با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید.
جمعبندی
آمادگی قبل از عمل تعویض مفصل زانو بهتر است از چند هفته قبل آغاز شود. انجام آزمایشها، کنترل بیماریهای زمینهای، مشخص کردن وضعیت داروها، توجه به تغذیه، ترک دخانیات، آماده کردن خانه و هماهنگی برای روزهای بعد از جراحی از مهمترین اقدامات هستند.
در روزهای نزدیک جراحی نیز هرگونه تب، عفونت یا بیماری جدید را به پزشک اطلاع دهید و محل جراحی را بدون دستور تیم درمان با تیغ اصلاح نکنید.
در نهایت، شب قبل و صبح عمل، دستور جراح، متخصص بیهوشی و بیمارستان درباره ناشتا بودن، مصرف داروها و زمان مراجعه را دقیقاً رعایت کنید؛ زیرا این دستورات ممکن است بر اساس شرایط هر بیمار متفاوت باشند.
منابع:
- https://www.orthoinfo.org/globalassets/pdfs/getting-ready-for-joint-replacement.pdf
- https://hipkneeinfo.org/
- https://hipkneeinfo.org/wp-content/uploads/2025/09/Exercises-Before-Surgery-FINAL-1_7_21.pdf
- https://www.cdc.gov/surgical-site-infections/about/index.html
- https://www.who.int/publications/i/item/9789240000360
