مراقبت های بعد از جراحی تعویض مفصل زانو

​عمل تعویض مفصل زانو یک عمل جراحی است که در آن مفصل زانو بیمار با مفصل مصنوعی (پروتز) جایگزین می‌شود. زانو یک مفصل لولا مانند است که حرکت را در نقطه‌ای که ران با ساق پایینی برخورد می‌کند، امکان‌پذیر می‌سازد. استخوان ران به استخوان بزرگ ساق پا (درشت نی) در مفصل زانو متصل است. مهم‌ترین مراقبت‌های بعد از جراحی شامل مراقبت از زخم، کنترل درد و تورم، راه رفتن تدریجی، مصرف داروها و فیزیوتراپی می شود.

در حین عمل تعویض مفصل زانو انتهای استخوان ران برداشته و یک پروتز فلزی به جای آن قرار می‌گیرد. انتهای استخوان ساق پا (درشت نی) نیز برداشته می‌شود و با یک قطعه پلاستیکی با ساقه فلزی جایگزین می‌گردد. بسته به وضعیت مفصل زانو، ممکن است یک "دکمه" پلاستیکی در زیر سطح کشکک زانو اضافه شود.

این عمل به تخصص، مهارت، تجربه و تکنیک بالای جراح نیاز دارد. دوره نقاهت بعد از عمل تعویض مفصل زانو به عوامل مختلفی بستگی دارد که در ادامه به آن می‌پردازیم.

مزیت های جراحی تعویض مفصل زانو

• جراحی تعویض مفصل زانو، باعث بهبود کیفیت زندگی 9 نفر از هر 10 نفر می شود.
• ورزش منظم پس از جراحی، باعث بالا رفتن عمر مفصل مصنوعی زانو می شود.
• موفقیت جراحی تعویض مفصل زانو بسیار بالا است؛ مفصل مصنوعی زانو در 90 تا 95 درصد بیماران تا 10 سال و در 80 تا 85 درصد بیماران تا 20 سال عمر می کند.

جراحی تعویض مفصل زانو باعث درمان پا درد و بهبود عملکرد مفصل زانو می شود. در این جراحی، غضروف پاره شده یا آسیب دیده و همچنین استخوان های سست اطراف آن برداشته می شود و مفصل جدیدی از جنس آلیاژ فلزی یا پلاستیک درجه یک، به جای بافت های تخریب شده قرار می گیرد. مفصل جدید زانو، مانند مفصل طبیعی و سالم کار می کند؛ البته حدود سه ماه زمان لازم است تا مراحل بازتوانی به طور کامل طی شود. پس از سه ماه، رضایت بیماران و کیفیت زندگی به سطح بالا و قابل قبولی می رسد. علاوه بر درمان زانو درد و بازگرداندن توانایی حرکت کردن، تعویض مفصل زانو نتایج مثبت زیر را در کیفیت زندگی بیمار ایجاد می کند:

• تعادل هنگام حرکت
• درمان لنگیدن پا
• خواب راحت
• از سر گرفتن فعالیت های فیزیکی و ورزشی
• حضور در جامعه
• ارتقای ارتباطات اجتماعی
• کاهش درد و بهتر انجام دادن فعالیت های روزمره

مدت زمان بهبودی کامل بعد از عمل تعویض مفصل زانو

مدت زمان بهبودی بعد از تعویض مفصل زانو در همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند سن، وضعیت جسمانی، نوع جراحی، قدرت عضلات و میزان پایبندی به فیزیوتراپی بستگی دارد. به همین دلیل بهتر است روند بهبودی را به چند مرحله تقسیم کنیم.

در چند هفته اول پس از جراحی، تمرکز اصلی روی کنترل درد و تورم، بهبود زخم، شروع راه رفتن با وسایل کمکی و انجام تمرینات فیزیوتراپی است.

در فاصله ۶ هفته تا ۳ ماه، قدرت عضلات، دامنه حرکتی زانو و توانایی راه رفتن معمولاً به‌تدریج بهتر می‌شود و بسیاری از بیماران می‌توانند بخش زیادی از فعالیت‌های عادی زندگی خود را از سر بگیرند.

با این حال، رسیدن به حداکثر نتیجه جراحی به زمان بیشتری نیاز دارد. بهبود قدرت، انعطاف‌پذیری و احساس طبیعی‌تر شدن مفصل ممکن است طی ۳ تا ۶ ماه و حتی تا یک سال یا بیشتر ادامه پیدا کند. بنابراین منظور از «بهبودی اولیه» با «بهبودی کامل» متفاوت است و نباید انتظار داشت همه مراحل بهبود در چند هفته نخست پایان یابد.

سرعت بهبودی در هر بیمار متفاوت است و زمان بازگشت به فعالیت‌هایی مانند رانندگی، کار، ورزش یا کنار گذاشتن وسایل کمکی باید با نظر جراح و فیزیوتراپیست مشخص شود.

مدت استراحت بعد از عمل زانو

معمولا بیمار 1 تا 3 روز بعد از جراحی در بیمارستان بستری می‌شود. ولی زمان بهبودی در هر فرد و بسته به نوع جراحی، متفاوت است. وقتی آماده ترخیص شدید، بیمارستان توصیه‌هایی برای مراقبت از مفصل زانو در خانه مانند نحوه خوابیدن بعد از تعویض مفصل زانو به شما می‌دهد. در ابتدا لازم است از واکر یا عصا استفاده کنید. همچنین فیزیوتراپ تمریناتی به شما آموزش می‌دهد تا بتوانید زانو را قوی‌تر کنید.

توجه داشته باشید که بهبودی کامل پس از جراحی تعویض مفصل زانو می‌تواند تا دو سال طول بکشد. یعنی زمانی که بافت‌های اسکار به طور کامل ترمیم شوند و عملکرد ماهیچه‌ها با انجام تمرینات ورزشی کاملا بازیابی شود. تعداد کمی از افراد پس از دو سال همچنان دردهای مختصری را تجربه می‌کنند.

چه زمانی بعد از تعویض مفصل زانو می‌توان بدون واکر یا عصا راه رفت؟

زمان کنار گذاشتن واکر یا عصا بعد از تعویض مفصل زانو برای همه بیماران یکسان نیست. بیشتر بیماران در روزهای ابتدایی بعد از جراحی با کمک واکر یا عصا شروع به راه رفتن می‌کنند و با افزایش قدرت عضلات، بهبود تعادل و کاهش درد، به‌تدریج وابستگی به وسایل کمکی کمتر می‌شود.

بسیاری از بیماران طی حدود ۴ تا ۶ هفته می‌توانند در صورت داشتن تعادل و قدرت کافی، استفاده از واکر یا عصا را کاهش دهند یا کنار بگذارند. با این حال، برخی افراد ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشند.

کنار گذاشتن وسایل کمکی نباید صرفاً بر اساس گذشت یک زمان مشخص انجام شود. بیمار باید بتواند بدون لنگیدن، بدون احساس عدم تعادل و بدون افزایش قابل‌توجه درد راه برود. بهتر است تصمیم نهایی درباره قطع استفاده از واکر یا عصا با نظر جراح یا فیزیوتراپیست انجام شود.

 دوره نقاهت عمل تعویض مفصل زانو

زمان بهبودی تعویض مفصل زانو در هر فرد نسبت به فرد دیگر متفاوت است؛ زیرا هر بیمار واکنش متفاوتی به این جراحی نشان می دهد. ژنتیک افراد، وضعیت استخوان، بیماری های زمینه‌ای، شدت تخریب استخوان، سلامت کلی آن‌ها و پیچیدگی این روش همگی بر سرعت بازگشت بیمار به حالت عادی، پس از تعویض مفصل زانو تأثیر می‌گذارد. با درک آنچه که بر دوره های بهبودی تأثیر می‌گذارد، می‌توانید درک بهتری از زمان بهبودی برای جایگزینی موفق مفصل زانو داشته باشید.

    
مراقبت‌های بعد از عمل زانو در خانه

موفقیت در جراحی، تا حد زیادی به شما بستگی دارد. شما باید پس از عمل جراحی، با دقت دستورالعمل‌های جراح ارتوپد را در خانه انجام دهید. این دستورالعمل‌ها شامل موارد زیر است:

• ترمیم زخم‌ها: پس از جراحی برای کنار هم نگه داشتن پوست روی زانو، از بخیه، استپلر یا بخیه زیر جلدی استفاده می‌شود. بخیه و استپلر معمولا چند هفته پس از جراحی کشیده می‌شوند. ولی بخیه زیر جلدی نیازی به کشیدن ندارد و جذب می‌شود. تا زمانی که زخم‌ها کاملا خشک شده و ترمیم شوند، از خیس خوردن آن‌ها در آب خودداری کنید. همچنین برای جلوگیری از کشیده شدن زخم‌ها به لباس و شلوارهای تنگ، لازم است به طور مرتب آن را باندپیچی کنید.
• رژیم غذایی: کم‌اشتهایی تا چند هفته بعد از جراحی تعویض مفصل زانو کاملا طبیعی است. داشتن رژیم غذایی متعادل و مصرف مکمل آهن، برای معالجه زخم‌ها و بازیابی قدرت عضلات ضروری است.
• فعالیت: فعالیت‌های ورزشی، به خصوص در چند هفته اول پس از جراحی مفصل زانو، مهم‌ترین بخش بهبودی در خانه است. شما باید 3 تا 6 هفته پس از جراحی، قادر باشید فعالیت‌های روزانه خود را از سر گیرید. البته تا چند ماه احساس درد هنگام شب یا در انجام برخی فعالیت‌ها کاملا طبیعی است.

برنامه فعالیت های شما

• برنامه منظم پیاده‌روی برای اینکه به آرامی تحرک شما را افزایش دهد. به این منظور باید ابتدا در خانه و پس از مدتی در بیرون پیاده‌روی کنید.
• انجام مجدد فعالیت‌های روزانه مانند نشستن، ایستادن و بالا رفتن از پله.
• انجام تمرین‌های مخصوص چندبار در روز برای بازیابی تحرک و قدرت زانو. شما قادر خواهید بود این تمرینات را به تنهایی و بدون کمک دیگران انجام دهید. ولی در هفته‌های اول پس از جراحی مفصل زانو، یک فیزیوتراپ برای انجام این تمرینات به شما کمک می‌کند.
• برای اینکه بتوانید دوباره رانندگی کنید باید زانوی شما به اندازه‌ای خم شود که بتوانید به راحتی در ماشین بنشینید و عضلات شما قدرت کنترل و واکنش به موقع در زمان حادثه را داشته باشند.

مراقبت از مفصل زانو پس از تعویض

برای مراقبت از مفصل زانو باید پس از جراحی موارد زیر را رعایت کنید:

• برای حفظ و نگهداری از قدرت و تحرک زانوی جدید، به طور منظم در یک ورزش سبک شرکت کنید.
• احتیاطات لازم برای جلوگیری از افتادن و آسیب دیدن را رعایت کنید. زیرا در صورت شکستگی استخوان، به جراحی مجدد نیاز دارید.
• مصرف روتین آنتی‌بیوتیک قبل از کار دندانپزشکی برای بیشتر افراد دارای پروتز مفصلی توصیه نمی‌شود و تصمیم باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود. توصیه‌های فعلی ADA نیز مصرف روتین آنتی‌بیوتیک را برای اغلب بیماران توصیه نمی‌کنند.
• برای انجام آزمایشات منظم و در صورت نیاز به تهیه تصویر رادیولوژی، سالی یکبار به ارتوپد مراجعه کنید.

چه علائمی بعد از تعویض مفصل زانو خطرناک هستند؟

مقداری درد، تورم و محدودیت حرکتی در هفته‌های ابتدایی بعد از تعویض مفصل زانو می‌تواند طبیعی باشد و معمولاً با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کند. با این حال، بعضی علائم ممکن است نشانه عفونت، لخته خون یا سایر عوارض پس از جراحی باشند و نباید نادیده گرفته شوند.

در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است سریعاً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:

• تب یا لرز
• قرمزی، گرمی یا تورم زانو که به‌جای بهتر شدن در حال افزایش باشد.
• خروج ترشح، چرک یا مایع غیرعادی از محل زخم
• افزایش ناگهانی یا غیرعادی درد زانو
• درد، گرفتگی یا تورم قابل‌توجه در ساق پا
• حساسیت یا قرمزی غیرعادی ساق یا ران

همچنین اگر بیمار پس از جراحی دچار تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه یا مشکل در تنفس شود، باید فوراً به اورژانس مراجعه کند؛ زیرا این علائم ممکن است نشانه حرکت لخته خون به سمت ریه و آمبولی ریه باشند.

توجه داشته باشید که وجود مقداری درد و تورم پس از جراحی طبیعی است؛ آنچه اهمیت بیشتری دارد، شدید شدن ناگهانی علائم، ادامه‌دار شدن آن‌ها یا بدتر شدن وضعیت بیمار است.

بعد از تعویض مفصل زانو چه کار کنم؟

پس از اتمام عمل تعویض مفصل زانو، دستورالعمل ها و پروتکل‌های جراح خود را دنبال کنید. این دستورالعمل‌ها برای راحتی و بهبود بهینه شما طراحی شده‌اند. فعالیت‌های بعد از جراحی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

بعد از جراحی

• از تمام تجهیزات مطابق دستورالعمل استفاده کنید؛ دستگاه های یخ، مهاربندها، دستگاه های فشرده سازی.
• به جلسات فیزیوتراپی خود و انجام تمرینات ورزشی خانگی خود متعهد باشید.
• به برنامه دارویی تجویز شده خود پایبند باشید.

درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو

احساس درد بعد از جراحی تعویض مفصل زانو طبیعی است و شدت آن در افراد مختلف متفاوت خواهد بود. معمولاً درد در روزهای ابتدایی بیشتر است و با گذشت زمان، مصرف داروهای تجویزشده، استراحت مناسب و انجام تمرینات فیزیوتراپی به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند.

ممکن است بیمار هنگام راه رفتن، انجام تمرینات یا خم و راست کردن زانو برای مدتی احساس درد یا ناراحتی داشته باشد. وجود مقداری درد به‌تنهایی به معنی وجود مشکل در مفصل نیست، اما روند کلی باید به سمت کاهش درد و بهبود حرکت باشد.

داروهای مسکن باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند و بیمار نباید مقدار یا نوع دارو را خودسرانه تغییر دهد.

اگر درد به‌جای کاهش، به‌طور ناگهانی شدیدتر شود یا همراه با علائمی مانند تب، افزایش قرمزی و تورم زانو، ترشح از زخم یا درد و تورم ساق پا باشد، لازم است با پزشک تماس گرفته شود؛ زیرا این علائم ممکن است نیاز به بررسی بیشتری داشته باشند.

پس از جراحی تعویض مفصل زانو به فیزیوتراپی هدایت می شوید که کمک موثری در رویه درمانی شما خواهد داشت.

حدودا 3 الی 7 هفته پس از جراحی تعویض مفصل زانو زمان میبرد تا بدون نیاز به هیچ کمکی و به تنهایی راه بروید.

گاهی تصمیم برای درمان درد پس از تعویض مفصل زانو ضروری است؛ در حالی که در مواقع دیگر، دادن زمان کافی برای تطبیق زانو جدید مناسب‌تر است. جراح شما را برای مناسب ترین راه درمان درد راهنمایی می‌کند.

بهترین جراح تعویض مفصل زانو

مفصل زانو باید بچرخد، خم شود و بارها را از خارج از مرکز جذب کند تا ما را قائم نگه دارد. همچنین باید بدن را از یک پهلو به پهلوی دیگر حرکت دهد. یک جراح زانو وظیفه پیچیده‌ای در زمان عمل تعویض مفصل زانو دارد تا مطمئن شود هنگام تعویض مفصل همه چیز متعادل و پایدار است. به همین دلیل، وقتی نوبت به برنامه ریزی برای جراحی تعویض مفصل زانو می‌رسد، یکی از تصمیمات مهم انتخاب جراح مناسب برای انجام تعویض مفصل است. 

بنابراین مراجعه به یک جراح تعویض مفصل زانو مجرب، متخصص و با تکنیک روز، باعث رضایت خاطر شما و کاهش دوره نقاهت می شود.

از صفحه‌ی تماس با ما میتوانید با شماره های مطب دکتر افشین طاهری اعظم در ارتباط باشید.

منابع:

• https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/knee-replacement/complications/
• https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/knee-replacement/recovery/
• https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/knee-replacement/about/pac-20385276
• https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/knee-replacement-surgery-procedure
• https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/hip-replacement/expert-answers/outpatient-joint-replacement/faq-20515416