یکی از موفق ترین جراحیهای ارتوپدی، تعویض مفصل زانو است. هدف این عمل کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و افزایش کیفیت زندگی است. اکثر بیماران قبل از عمل از جراح می پرسند؛ تعویض مفصل زانو چند سال دوام دارد؟ دکتر طاهری اعظم در این مقاله کامل به این سوال پاسخ می دهد.
بسیاری از افراد تصور میکنند که پروتز زانو پس از چند سال نیاز به تعویض مجدد دارد؛ اما پیشرفت فناوری، استفاده از مواد باکیفیت و بهبود تکنیکهای جراحی باعث شده است که امروزه طول عمر مفصل مصنوعی به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند به گونه ای که بین 15 تا 20 سال ماندگاری دارد. در ادامه عوامل مؤثر بر مدت زمان دوام مفصل مصنوعی زانو را برای شما شرح می دهیم.
مفصل مصنوعی زانو به طور متوسط چند سال دوام دارد؟
پروتز زانو به طور میانگین بین 15 تا 20 سال دوام دارد. در بسیاری از بیماران مشاهده شده است که مفصل مصنوعی بیش از 25 سال نیز بدون مشکل عملکرد مناسبی داشته است. طبق مطالعات انجام شده، بیش از 90 درصد پروتزها پس از 15 سال همچنان عملکرد مطلوبی دارند. حدود 80 تا 85 درصد پروتزها پس از 20 سال همچنان قابل استفاده هستند. در برخی بیماران، طول عمر مفصل مصنوعی به بیش از 25 سال میرسد. طبق این مطالعات برای همه افراد نمی توان یک عدد مشخص تعیین کرد. شرایط جسمانی بیمار، کیفیت جراحی و میزان رعایت مراقبتهای بعد از عمل، همگی تأثیر مستقیمی بر ماندگاری پروتز دارند.
عوامل تأثیر گذار بر طول عمر تعویض مفصل زانو
در ادامه عوامل تأثیرگذار بر طول عمر تعویض مفصل زانو را کامل برای شما شرح می دهیم.
سن بیمار
یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر دوام مفصل مصنوعی، سن بیمار است. احتمال فرسودگی پروتز در افراد جوان بیشتر است زیرا این افراد معمولا فعالیت بدنی بیشتری دارند به همین خاطر فشار بیشتری به مفصل شان وارد می شود. تعویض مفصل زانو در سالمندان معمولا دوام بیشتری دارد زیرا بیماران مسن معمولاً فعالیت کمتری دارند و در بسیاری از موارد، پروتز تا پایان عمر آنها بدون مشکل باقی میماند.
وزن بیمار
اضافه وزن باعث می شود؛ فشار بیشتری بر مفصل مصنوعی وارد شود. چاقی باعث بروز مشکلاتی مانند: ساییدگی زودرس پروتز، شل شدن مفصل مصنوعی، افزایش احتمال شکستگی، کاهش طول عمر پروتز می شود. دکتر طاهری اعظم، بهترین دکتر تعویض مفصل زانو کاهش وزن را یکی از مهم ترین اقدامات برای افزایش ماندگاری مفصل مصنوعی می داند.
کیفیت جراحی
مهارت جراح تعویض مفصل زانو، نقش بسیار مهمی در موفقیت عمل دارد. اگر جراح پروتز را با دقت در محل مناسب قرار ندهد؛ بیمار دچار مشکلاتی مانند: ساییدگی نامتقارن، ناپایداری و شل شدن مفصل می شود. برای افزایش طول عمر تعویض مفصل زانو، ترجیحا جراح با تجربه انتخاب کنید.
نوع پروتز
برای ساخت مفصل مصنوعی از آلیاژهای فلزی، پلی اتیلن مقاوم، سرامیک استفاده می شود. کیفیت پروتزهای زانو متفاوت است بنابراین برای دوام بیشتر پیشنهاد می شود از پروتزهای استاندارد و باکیفیت استفاده کنید. برخلاف تصور بسیاری از بیماران، انتخاب بهترین برند پروتز تنها عامل تعیینکننده طول عمر مفصل مصنوعی نیست. حتی بهترین پروتزهای جهان نیز در صورت اضافهوزن، فعالیتهای سنگین یا جراحی نامناسب، ممکن است زودتر از موعد دچار فرسودگی شوند. در برخی مطالعات، Zimmer NexGen میزان رضایت بیشتری را در مقایسه با برخی برندهای دیگر نشان داده است. با این حال، پژوهشگران تأکید کردهاند که این تفاوتها از نظر بالینی چندان چشمگیر نیستند.
میزان فعالیت بدنی
داشتن فعالیت بدنی مناسب برای سلامت مفصل ضروری است اما اگر فعالیت های سنگین انجام دهید؛ احتمال اینکه پروتز آسیب ببیند؛ وجود دارد. فعالیت هایی مانند: دویدن، پریدن، بلند کردن اجسام سنگین، ورزش های برخوردی فشار زیادی به زانو وارد می کند اما ورزش هایی مانند: پیاده روی، شنا، دوچرخه سواری برای بیماران مناسب تر است.
علائم فرسوده شدن مفصل مصنوعی
از کجا بفهمیم مفصل مصنوعی در حال فرسوده شدن است؟ فرسودگی پروتز معمولا به تدریج اتفاق می افتد. از علائم هشدار دهنده فرسوده شدن پروتز می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد مداوم در زانو
- تورم
- مشکل در راه رفتن
- کاهش دامنه حرکتی
- احساس بیثباتی
در صورتی که هر کدام از این علائم را مشاهده کردید؛ حتما برای بررسی وضعیت مفصل به پزشک مراجعه کنید.
آیا همه بیماران به جراحی مجدد زانو نیاز دارند؟
خیر. بسیاری از بیماران پس از عمل، هرگز به جراحی مجدد نیاز پیدا نمی کنند. در صورتی که دچار فرسودگی شدید پروتز، شل شدن مفصل، عفونت، شکستگی استخوان اطراف پروتز، آسیب دیدن قطعات مفصل مصنوعی شدید؛ باید عمل تعویض مجدد مفصل زانو انجام دهید. در حال حاضر با پیشرفت تکنولوژی احتمال نیاز به جراحی مجدد تا حد زیادی کاهش یافته است.
راهکارهای افزایش طول عمر مفصل مصنوعی
در ادامه مهم ترین راهکارهای افزایش طول عمر مفصل مصنوعی را برای شما شرح می دهیم.
وزن خود را کنترل کنید
کاهش وزن باعث کاهش فشار بر مفصل میشود و از فرسودگی زودرس پروتز جلوگیری میکند بنابراین وزن خود را کنترل کنید و مراقب باشید دچار اضافه وزن نشوید.
ورزش های مناسب انجام دهید
پس از عمل حتما تمرینات ورزشی را زیر نظر پزشک یا فیزیوتراپ انجام دهید زیرا ورزش های کم فشار بهترین گزینه برای حفظ سلامت مفصل هستند.
معاینات دورهای را جدی بگیرید
پس از عمل، در فواصل مشخص برای بررسی وضعیت پروتز به پزشک مراجعه کنید زیرا با تشخیص زود هنگام مشکل می توان از آسیب های جدی جلوگیری کرد.
از انجام فعالیتهای سنگین خودداری کنید
بعد از عمل، فعالیت های سنگین انجام ندهید زیرا بلند کردن اجسام سنگین و انجام ورزشهای پرفشار میتواند باعث کاهش عمر مفصل مصنوعی شود.
به دستورالعمل های پزشک گوش دهید
بعد از عمل حتما مراقبت های لازم را رعایت کنید زیرا رعایت توصیههای پزشک در هفتهها و ماههای ابتدایی پس از جراحی، تأثیر زیادی بر نتیجه نهایی عمل دارد.
آیا تعویض مفصل زانو در افراد جوان دوام کمتری دارد؟
بله. در بسیاری از موارد تعویض مفصل زانو در جوانی دوام کمتری دارد. افراد زیر 60 سال معمولاً تحرک بیشتری دارند و به همین دلیل، احتمال ساییدگی پروتز در آنها بیشتر است. در حال حاضر استفاده از پروتزهای جدید باعث شده است که حتی بیماران جوان نیز بتوانند سالهای طولانی از مفصل مصنوعی خود استفاده کنند.
آیا پروتزهای جدید نسبت به گذشته ماندگاری بیشتری دارند؟
بله. فناوری ساخت مفصل مصنوعی در سالهای اخیر پیشرفت قابل توجهی داشته است به همین خاطر پروتزهای جدید نسبت به گذشته ماندگاری بیشتری دارند. در پروتزهای جدید از مواد مقاوم تری استفاده می شود و پروتزها طراحی دقیقی دارند. از دیگر ویژگی های این پروتز می توان به: کاهش میزان سایش، بهبود روش های جراحی، افزایش سازگاری مفصل مصنوعی با بدن اشاره کرد.
سوالات متداول
آیا تعویض مفصل زانو تا پایان عمر دوام دارد؟
در بسیاری از بیماران، بهویژه افراد مسن، پروتز تا پایان عمر بدون مشکل باقی میماند؛ اما نمیتوان این موضوع را برای همه بیماران تضمین کرد.
آیا بعد از 20 سال باید پروتز را تعویض کرد؟
خیر. اگر مفصل عملکرد مناسبی داشته باشد و مشکلی ایجاد نکند، نیازی به تعویض آن وجود ندارد.
مهمترین عامل کاهش طول عمر پروتز چیست؟
چاقی و فعالیتهای سنگین از مهمترین عوامل کاهش ماندگاری مفصل مصنوعی هستند.
جمعبندی
اگر برای شما هم این سؤال مطرح است که تعویض مفصل زانو چند سال دوام دارد؟ باید بدانید که طول عمر مفصل مصنوعی معمولاً بین 15 تا 20 سال است و در بسیاری از موارد حتی بیش از 25 سال نیز دوام دارد. عواملی مانند سن، وزن، میزان فعالیت، کیفیت جراحی و نوع پروتز میتوانند بر ماندگاری مفصل تأثیر بگذارند. رعایت توصیههای پزشکی، کنترل وزن و انجام معاینات دورهای میتواند به افزایش طول عمر پروتز و حفظ عملکرد مناسب آن کمک کند.
