تعویض مفصل زانو برای بار دوم یا جراحی تعویض مجدد مفصل زانو با هدف جایگزینی پروتز قبلی انجام می شود و یکی از جراحیهای تخصصی در حوزه ارتوپدی است. اکثر پروتزهای زانو دوام بالایی دارند اما ممکن پس از چند سال کارایی خود را از دست بدهند و بیمار به انجام جراحی مجدد نیاز پیدا کند. اکثر افراد تصور می کنند تعویض مفصل زانو تنها یک بار در طول زندگی انجام میشود اما در صورت بروز مشکلاتی مانند: شل شدن پروتز، عفونت، شکستگی یا فرسودگی قطعات باید برای دوم جراحی را انجام دهید. دکتر طاهری اعظم در این مقاله به بررسی کامل تعویض مفصل زانو برای بار دوم، دلایل انجام این جراحی، میزان موفقیت، عوارض و مراقبتهای بعد از عمل پرداخته است.
جراحی تعویض مجدد مفصل زانو
جراحی تعویض مجدد مفصل زانو عملی است که در آن پروتز قبلی از زانو خارج و یک پروتز جدید جایگزین می شود. جراحی تعویض مجدد مفصل زانو نسبت به تعویض اولیه پیچیدگی بیشتری دارد به همین خاطر باید جراح ارتوپد با مهارت بالا برای انجام آن انتخاب کنید. در جراحی اول سطوح آسیبدیده استخوان برداشته میشوند و پروتز جایگزین مفصل طبیعی میشود اما در جراحی دوم دکتر تعویض مفصل زانو علاوه بر خارج کردن پروتز قبلی، باید وضعیت استخوان، رباطها و بافتهای اطراف زانو را نیز بررسی کند. مدت زمان جراحی و دوره بهبودی در تعویض مجدد مفصل زانو معمولا طولانیتر از جراحی اولیه است.
میزان موفقیت تعویض مجدد مفصل زانو
اکثر بیماران پس از جراحی مجدد، کاهش درد و بهبود عملکرد زانو را تجربه میکنند با این حال میزان موفقیت جراحی به عواملی مانند: علت انجام جراحی، وضعیت سلامت بیمار، شدت آسیب استخوان، وجود یا عدم وجود عفونت بستگی دارد. معمولا موفقیت جراحی دوم کمتر از جراحی اولیه است اما همچنان میتواند کیفیت زندگی بیمار را به شکل قابل توجهی بهبود دهد.
چه افرادی به تعویض مجدد مفصل زانو نیاز دارند؟
بسیاری از بیمارانی که جراحی تعویض مفصل زانو انجام می دهند به جراحی مجدد نیاز پیدا نخواهند کرد. مهمترین دلایل تعویض مفصل زانو برای بار دوم عبارتاند از:
- شل شدن پروتز
- عفونت مفصل
- ساییدگی قطعات مصنوعی
- ناپایداری مفصل
- محدود شدن دامنه حرکتی زانو
- شکستگی استخوان اطراف پروتز
- درد شدید و مداوم
در ادامه دلایل نیاز به تعویض دوباره مفصل زانو را شرح می دهیم:
شل شدن پروتز
شل شدن پروتز؛ شایعترین علت جراحی مجدد است. پروتزهای امروزی با کیفیت است اما با گذشت زمان ممکن است اتصال بین پروتز و استخوان ضعیف شود. بیمارانی که فعالیت بدنی سنگین دارند یا چاق هستند، بیشتر در معرض این مشکل قرار می گیرند. از علائم شل شدن پروتز می توان به: درد هنگام راه رفتن، احساس لق شدن زانو، تورم، کاهش توانایی حرکتی اشاره کرد.
عفونت مفصل
یکی از مهمترین دلایل شکست جراحی تعویض مفصل زانو، عفونت مفصل است. باکتری ها معمولا در اطراف پروتز تجمع پیدا می کنند و باعث التهاب شدید می شوند. در موارد خفیف، عفونت را می توان با مصرف آنتی بیوتیک درمان کرد اما در شرایط شدید پزشک مجبور است پروتز را خارج کرده و آن را جایگزین کند. از علائم عفونت مفصل می توان به: تب، قرمزی پوست، درد شدید، تورم، خروج ترشحات از محل جراحی اشاره کرد.
ماندگاری پروتز زانو
تعویض مفصل زانو چند سال دوام دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت ماندگاری پروتز زانو به عوامل مختلفی بستگی دارد. بیشتر پروتزهای مدرن بین 15 تا 20 سال دوام دارند اما در برخی بیماران، این مدت حتی به 25 سال نیز میرسد.عوامل مؤثر بر طول عمر پروتز عبارتاند از:
- کیفیت پروتز
- وزن بدن
- رعایت مراقبتهای بعد از جراحی
- سن بیمار
- مهارت جراح
- میزان فعالیت بدنی
اگر عمل تعویض مفصل زانو را در سنین پایین انجام دهید؛ بیشتر از سایر بیماران در معرض انجام جراحی مجدد قرار می گیرید.
تعویض مفصل زانو برای بار دوم چگونه است؟
برای تعویض مفصل زانو برای بار دوم، ابتدا پزشک باید با استفاده از تصویربرداری، وضعیت پروتز قبلی را ارزیابی میکند و در طول جراحی پروتز قدیمی از استخوان جدا می شود. سپس بافت آسیب دیده برداشته می شود و در صورت وجود عفونت، محل جراحی کاملا پاکسازی میشود. در آخر پروتز جدید در محل مناسب قرار می گیرد. گاهی اوقات به دلیل کاهش تراکم استخوان، جراح از پیوند استخوان یا قطعات مخصوص برای تثبیت پروتز استفاده میکند.
آیا جراحی دوم سختتر از جراحی اول است؟
قطعا بله. تعویض مفصل زانو برای بار دوم معمولا پیچیده تر از جراحی اولیه است. در جراحی دوم پزشک با چالش هایی مانند: کاهش حجم استخوان، آسیب بافت های اطراف، وجود بافت اسکار، تغییر شکل مفصل روبرو است. انتخاب جراح باتجربه برای جراحی دوم اهمیت زیادی دارد.
دوره نقاهت پس از تعویض مفصل زانو برای بار دوم
دوره بهبودی پس از جراحی مجدد معمولا بین 3 تا 6 ماه طول میکشد اما برخی بیماران برای بازگشت کامل به فعالیتهای روزمره به زمان بیشتری نیاز دارند. برای کوتاه شدن دوران نقاهت، جلسات فیزیوتراپی را به صورت منظم انجام دهید و به صورت صحیح از واکر یا عصا استفاده کنید. وزن خود را کنترل کنید و داروهای تجویز شده را طبق نظر پزشک مصرف کنید. تمرینات تقویت کننده عضلات را حتما انجام دهید تا احتمال موفقیت جراحی افزایش یابد.
عوارض احتمالی تعویض مفصل زانو برای بار دوم
تعویض مجدد مفصل زانو نیز مانند جراحی های دیگر عوارضی دارد. عوارض احتمالی تعویض مفصل زانو برای بار دوم عبارت است از:
- لخته شدن خون
- عفونت
- محدود شدن دامنه حرکتی
- آسیب عصبی
- خونریزی
- شل شدن مجدد پروتز
بسیاری از این عوارض با انتخاب جراح متخصص و رعایت مراقبتهای پزشکی قابل پیشگیری است.
چگونه میتوان از نیاز به جراحی مجدد جلوگیری کرد؟
با رعایت برخی نکات طول عمر پروتز افزایش می یابد تا دیگر به جراحی مجدد نیاز نداشته باشید. مهم ترین راهکارهای پیشگیری از نیاز به جراحی مجدد عبارت است از: حفظ وزن مناسب، انجام فعالیت های ورزشی سبک، پرهیز از ورزش های سنگین، مراجعه منظم به پزشک، درمان سریع عفونت، تقویت عضلات اطراف زانو
جمعبندی
تعویض مفصل زانو برای بار دوم یک جراحی تخصصی است که در صورت بروز مشکلاتی مانند عفونت، شل شدن پروتز یا ساییدگی قطعات انجام میشود. اگرچه این جراحی نسبت به عمل اولیه پیچیدهتر است، اما در بسیاری از بیماران میتواند درد را کاهش دهد و عملکرد مفصل را بهبود ببخشد.
در صورت مشاهده علائمی مانند درد مداوم، تورم یا کاهش دامنه حرکتی پس از تعویض مفصل زانو، مراجعه سریع به پزشک اهمیت زیادی دارد. تشخیص زودهنگام مشکلات میتواند از آسیب بیشتر جلوگیری کند و احتمال موفقیت درمان را افزایش دهد.
سؤالات متداول
آیا تعویض مفصل زانو برای بار دوم امکانپذیر است؟
بله. در صورت بروز مشکلاتی مانند عفونت یا فرسودگی پروتز، امکان انجام جراحی مجدد وجود دارد.
تعویض مجدد مفصل زانو چقدر طول میکشد؟
مدت زمان جراحی معمولا بین 2 تا 4 ساعت است و به شرایط بیمار بستگی دارد.
آیا پروتز جدید مانند پروتز اول دوام دارد؟
دوام پروتز جدید به شرایط بیمار، کیفیت پروتز و رعایت مراقبتهای بعد از جراحی بستگی دارد.
